Συμβουλές για τους γονείς

  • Οι γονείς, ακόμα κι αν δεν έχουν γνώση της γλώσσας που μαθαίνει το παιδί, μπορούν εύκολα και αποτελεσματικά να παρακολουθούν και να βοηθούν τα παιδιά τους με τη δική μας προσωπική καθοδήγηση.

    Θεωρούμε ότι όταν υπάρχει επικοινωνία και συνεργασία μεταξύ διεύθυνσης, καθηγητών και γονέων οποιαδήποτε δυσκολία μπορεί να ξεπεραστεί.

    Σαν γονιός πιθανότατα βοηθάτε το παιδί σας στο διάβασμα περισσότερο από όσο συνειδητοποιείτε. Εάν στο σπίτι σας έχετε βιβλία ή περιοδικά και το παιδί σάς βλέπει να διαβάζετε, εάν διαβάζετε στο παιδί σας και συνομιλείτε για γνωστές ιστορίες ή χρησιμοποιείτε τυπωμένο υλικό για να μαθαίνετε πράγματα, τότε το παιδί σας έχει ήδη το προβάδισμα στον τομέα αυτό.

    Τρόποι να βοηθήσετε:

    Να θυμάστε πως το να συζητάτε με το παιδί σας για ένα βιβλίο θα το βοηθήσει να καλλιεργήσει τις ικανότητές του στο διάβασμα εάν δείχνει απροθυμία γι’ αυτό. Να επικεντρώνεστε στην απόλαυση της ανάγνωσης και στην κατανόηση του νοήματος παρά στην απόλυτη ακρίβεια.

    Να διατηρείτε την ώρα του διαβάσματος ως ώρα άνεσης, χαλάρωσης και απόλαυσης, σε μια ήσυχη γωνιά του σπιτιού με την τηλεόραση κλειστή.

    Να συζητάτε για το εξώφυλλο του βιβλίου και να διαβάζετε τον τίτλο προτού βιάσετε το παιδί με την ανάγνωση του κειμένου κάνοντας ερωτήσεις όπως : για τί είδους βιβλίο πιστεύεις ότι πρόκειται, έχεις διαβάσει παρόμοιο ξανά;

    Ξεφυλλίστε το βιβλίο παρατηρώντας ενδιαφέρουσες εικόνες και λέξεις και στη συνέχεια διαβάστε την εισαγωγή μαζί.

    Μην σπεύδετε να διορθώνετε το παιδί. Εάν κάνει λάθος παροτρύνετέ το να ξαναπροσπαθήσει ψάχνοντας στις εικόνες για κάποιο στοιχείο που θα το βοηθήσει, προφέροντας το πρώτο γράμμα ή αφήνοντας το να συνεχίσει προτού του επισημάνετε την προβληματική λέξη.

    Εάν το παιδί παρουσιάζει πραγματική δυσκολία, αναλάβετε εσείς το κομμάτι της ανάγνωσης και ενημερώστε τον καθηγητή.

    Όταν το παιδί φέρει στο σπίτι ένα βιβλίο γνωστό σε αυτό ζητήστε του μια περίληψη προτού το ξαναδιαβάσει και στη συνέχεια συζητήστε το βιβλίο σε βαθύτερο επίπεδο απ’ ότι την τελευταία φορά.

    Καθώς το παιδί θα προοδεύει, μιλήστε του για το συγγραφέα, τους χαρακτήρες και την πλοκή ή όποια άλλη καινούργια πληροφορία.

    Εάν το παιδί διαβάζει «από μέσα του» ζητήστε του να σας διηγηθεί το κομμάτι που διάβασε και να σας υποδείξει σχετικά κομμάτια στο κείμενο.

    Να παρευρίσκεστε σε σχολικές συναντήσεις σχετικά με το διάβασμα των παιδιών και να διαβάζετε το ενημερωτικό υλικό που σας στέλνεται σπίτι.

     

    Συμβουλές για γονείς παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες

    Η έγκυρη αναγνώριση και συνειδητοποίηση από τους γονείς των ψυχολογικών, εκπαιδευτικών και κοινωνικών παραγόντων που εμπλέκονται στο πρόβλημα του παιδιού τους είναι το πιο σημαντικό εφόδιο στην προσπάθεια σχεδιασμού μιας αποτελεσματικής παρέμβασης, που κυρίως στοχεύει να ενισχύσει την αίσθηση ικανότητας, αυτάρκεια, και προσωπικού ελέγχου που έχει το παιδί για ό,τι αφορά τη ζωή του. Οι προσπάθειες, τόσο των γονιών όσο και των εκπαιδευτικών θα πρέπει να έχουν ως γνώμονα και τελικό στόχο:

    Την διαμόρφωση στο σπίτι και στο σχολείο ενός περιβάλλοντος που συντελεί όχι μόνο στο να πετύχει το παιδί, αλλά και να βιώσει αυτή του την επιτυχία ως αποτέλεσμα κυρίως των δικών του προσπαθειών και ικανοτήτων. Για να συμβεί αυτό πρέπει να ενδυναμώσουμε το παιδί και να ενισχύσουμε την αίσθηση ότι έχει το ίδιο προσωπικά το έλεγχο και την ευθύνη για τη ζωή του. Οι γονείς δεν πρέπει να κάνουν εκείνοι την δουλειά του παιδιού, αλλά να το βοηθήσουν να οργανώσει τις προσπάθειες και τις δυνάμεις του με τέτοιο τρόπο ώστε να επιτύχει το ίδιο το επιθυμητό ή παραπλήσιο αποτέλεσμα. Μ’αυτόν τον τρόπο επικοινωνούν στο παιδί την αποδοχή και την εκτίμησή τους, ενισχύουν την αυτοπεποίθησή του, βοηθούν στην εσωτερική του ηρεμία, το κινητοποιούν να πετύχει περισσότερα, ενώ ενθαρρύνουν την αυτονομία του.

    Την δημιουργία ενός περιβάλλοντος που ενισχύει την πεποίθηση στο παιδί ότι τα λάθη και αποτυχίες δεν είναι μόνο αποδεκτές, αλλά είναι αναμενόμενα, και πρέπει να τα βλέπουμε σαν ευκαιρίες για μάθηση. Με άλλα λόγια, να επιδιώκουμε το δύσκολο πράγματι καθήκον, να πείσουμε τα παιδιά που είναι ευάλωτα σε αποτυχίες – πολλά εκ των οποίων νιώθουν ηττημένα και κουρασμένα μετά από χρόνια απογοητεύσεων και αποτυχιών – ότι οι αποτυχίες τους μπορεί να τα οδηγήσουν στην επιτυχία.
    Προκειμένου να είναι αποτελεσματικός ένας γονιός που έχει παιδί με μαθησιακές δυσκολίες πρέπει να είναι πάνω από όλα αποτελεσματικός μάνατζερ.

    Η αλληλεπίδρασή του με το παιδί πρέπει να είναι προβλέψιμη, και να βασίζεται στην συνέπεια, και κυρίως στην κατανόηση των χρόνιων δυσκολιών που το παιδί είναι πιθανό να αντιμετωπίσει. Θα ήταν ίσως χρήσιμο να έχει υπόψιν του τα παρακάτω:

     

    Ενημέρωση-εκπαίδευση γονέων:

    Οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν για όλα τα ζητήματα που σχετίζονται και οριοθετούν τη διαταραχή: αναπτυξιακά, μαθησιακά, συμπεριφορικά και συναισθηματικά.
    Πρέπει επίσης να παρατηρούν το παιδί σε όλες της εκδηλώσεις της ζωής του ώστε να έχουν μία όσο το δυνατό πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τις ικανότητες και τις αδυναμίες του.
    Ανεπάρκεια του παιδιού, όχι μη-συμμόρφωση:

    Γονείς & εκπαιδευτικοί πρέπει να κατανοήσουν ότι τα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες συνήθως παρουσιάζουν, χωρίς να το επιδιώκουν, προβληματική συμπεριφορά, ή οποία οφείλεται κυρίως στην εν γένει αδυναμία τους να χρησιμοποιήσουν με συνέπεια εκτελεστικές δεξιότητες. Δεν προκαλούν σκόπιμα προβλήματα, όπως τα παιδιά που συνειδητά επιλέγουν να μη συμμορφωθούν με οδηγίες και κανόνες.

     

    Θετικές κατευθύνσεις προς τα παιδιά:

    Με το να λέμε στα παιδιά τι να κάνουν, παρά τι να μην κάνουν τους δίνουμε έναυσμα και κίνητρα για δράση, χωρίς να τα αποτρέπουμε. Ο στόχος μας που είναι να χτίσουμε τις δυνάμεις του παιδιού, κι όχι να μεγεθύνουμε τις αδυναμίες του επιτυγχάνεται πολύ καλύτερα με τέτοιου είδους προτροπές.
    Στο ίδιο θετικό πλαίσιο πρέπει οι γονείς να θέτουν κάποιους κανόνες, οι οποίοι πρέπει να εφαρμόζονται με συνέπεια.
    Συναισθηματικές αντιδράσεις των γονιών, όπως ο θυμός, η γελοιοποίηση, ή ο χλευασμός του παιδιού καλό είναι να αποφεύγονται. Ο γονιός δεν πρέπει να ξεχνά ότι το παιδί έχει πρόβλημα με τον έλεγχο της συμπεριφοράς του, και ότι μόνο χειρότερα μπορεί να νιώσει εάν του πει: «αυτή η εργασία που σου έβαλα να κάνεις είναι πολύ εύκολη. Ο καθένας θα μπορούσε να την κάνει!…». Αντί να πει ο γονιός στο παιδί: «εάν προσπαθούσες περισσότερο θα τα πήγαινες καλύτερα…», ή «εάν έδειχνες πιο συχνά την απαραίτητη προσοχή και δεν τεμπέλιαζες, θα είχες καλύτερες επιδόσεις στο σχολείο», θα ήταν πιο αποτελεσματικό να του πει: «Νομίζω ότι προσπαθείς, πιστεύω όμως ότι το πρόβλημα μπορεί να οφείλεται στο ότι οι τρόποι/ τεχνικές που χρησιμοποιείς για να μάθεις, ή οι τεχνικές που οι δάσκαλοί σου χρησιμοποιούν δεν είναι οι καλύτερες δυνατές…». Τέτοιου είδους σχόλια από τη μια δεν ωθούν το παιδί σε αμυντικότητα, κι από την άλλη μπορεί να το κάνουν να αναρωτηθεί τι σημαίνει «τεχνική» μάθησης, και να αποτελέσουν έτσι αφετηρία ενός δημιουργικού διαλόγου με το παιδί που θα ενισχύσει το κριτικό του πνεύμα και την πληροφόρησή του σχετικά με τη χρήση αποτελεσματικών τεχνικών μάθησης κι επικοινωνίας.
    Τα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες χρειάζονται συχνότερη επανατροφοδότηση για τις επιδόσεις και τη συμπεριφορά τους από τους γονείς και τους δασκάλους.

     

    Οι γονείς πρέπει να «χτίζουν» τη σχέση τους με το παιδί

    Οι γονείς πρέπει να θυμούνται πως η σχέση τους με το παιδί μπορεί να περάσει δοκιμασίες. Είναι πολύ σημαντικό να ξοδεύουν αρκετό χρόνο με το παιδί για να διατηρήσουν τη σχέση τους ζωντανή και λειτουργική. Καλό θα ήταν να βρουν – μέσα από τη συζήτησή τους με το παιδί – μια ευχάριστη δραστηριότητα και να αλληλεπιδρούν έτσι, τουλάχιστον μερικές φορές την εβδομάδα.

    Αμοιβές:

    Τα παιδιά αυτά χρειάζονται να αμείβονται πιο συχνά, και με συνέπεια. Τόσο οι κοινωνικοί ενισχυτές (επιδοκιμασία), όσο και οι υλικές αμοιβές (παιχνίδια, ιδιαίτερη μεταχείριση και προνόμια) είναι καλό να προσφέρονται σε μεγαλύτερο βαθμό κάθε φορά που το παιδί συνεργάζεται ή έχει κάποια επιτυχία. Στην πραγματικότητα, τα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες δέχονται συνήθως λιγότερες θετικές ενισχύσεις από ότι τα αδερφάκια τους. Πρέπει, λοιπόν, οι γονείς να προσπαθούν να κρατήσουν κάποια ισορροπία.
    Τάϊμινγκ: Οι συνέπειες – τόσο οι αμοιβές, όσο και οι τιμωρίες – που τα παιδιά αποκομίζουν από τη συμπεριφορά τους πρέπει να μην απέχουν χρονικά από την συμπεριφορά και να ακολουθούν τη συμπεριφορά κάθε φορά που το παιδί ενεργεί μ’αυτόν τον τρόπο (ταχύτητα & συνέπεια).

    Πρόγραμμα παροχής-αφαίρεσης αμοιβών: Σύμφωνα μ’αυτό, παρέχουμε από την αρχή της ημέρας όλους τους θετικούς ενισχυτές (αμοιβές) στο παιδί και το παιδί θα πρέπει επιδεικνύοντας την επιθυμητή συμπεριφορά να τους διατηρήσει, σε αντίθετη περίπτωση αφαιρούνται. Ή μπορεί το παιδί να ξεκινήσει από το μηδέν, δίνοντάς του όμως την ευκαιρία να κερδίσει κατά τη διάρκεια της ημέρας 3 ή και 5 φορές περισσότερους ενισχυτές ως αντάλλαγμα για την θετική του συμπεριφορά, σε σχέση με αυτές τις αμοιβές που θα χάσει εάν συμπεριφερθεί αρνητικά. (π.χ. Θα πάρει 5 σακουλάκια τσιπς εάν κάνει κάτι σωστά, ενώ θα χάσει μόνο 1 εάν κάνει κάτι λάθος). Επίσης, οι πιο συχνές (καθημερινές) ευκαιρίες για επιβράβευση βοηθούν περισσότερο από τις αμοιβές που δίνονται για την επιτυχία μακροπρόθεσμων στόχων.
    Προφυλάξεις / προσχέδιο από τους γονείς:

    Οι γονείς, γνωρίζοντας τα όρια, τις δυνάμεις, και τις αδυναμίες του παιδιού (στο κοινωνικό, μαθησιακό και εκτελεστικό επίπεδο) είναι καλό να προφυλάσσουν το παιδί από καταστάσεις στις οποίες υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να εισπράξει αρνητική ενίσχυση, αίσθημα μειονεξίας, και απόρριψη εξαιτίας της συμπεριφοράς του.
    Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων:

    Η ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που οι γονείς παιδιών με ιδιαιτερότητες καλούνται να αντιμετωπίσουν. Η κοινωνικότητα του παιδιού θα καθορίσει τελικά σε μεγάλο βαθμό την αυτοπεποίθησή του, τις φιλίες του, και την προσαρμογή του στη σχολική ζωή. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι οι κοινωνικές δεξιότητες του παιδιού θα καθορίσουν την επιτυχία του και την προσαρμογή του στη ενήλικη ζωή του. Η έρευνα ξεκάθαρα υποστηρίζει την άποψη ότι η ποιότητα της ζωής ενηλίκων με μαθησιακές δυσκολίες εξαρτάται πρώτα από όλα από τον βαθμό στον οποίο κατάφεραν να αναπτύξουν τις κοινωνικές τους δεξιότητες, κι όχι από τις ακαδημαϊκές τους επιδόσεις.
    Οι γονείς να φροντίζουν τον εαυτό τους:

    Οι οικογένειες με ένα ή περισσότερα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες συχνά βιώνουν έντονο στρες, συζυγικά προβλήματα, και σοβαρά συναισθηματικά προβλήματα που μπορεί να έχουν την αφετηρία τους στις δυσκολίες και τη συμπεριφορά του παιδιού. Είναι σημαντικό λοιπόν να συνειδητοποιήσουν γρήγορα οι γονείς την επίδραση που μπορεί να έχει η παρουσία του παιδιού στην οικογένεια, και να αρχίσουν να δουλεύουν μ’αυτά τα προβλήματα προληπτικά, με θετικό τρόπο, προτού η ανοχή και η υπομονή τους εξαντληθούν, οπότε η μοναδική τους αντίδραση θα είναι η απογοήτευση, ο θυμός και η αρνητικότητα.

     

    ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

    Οι μαθησιακές δυσκολίες διαρκούν όσο και η ζωή του ατόμου επηρεάζοντας αρνητικά όλες τις πλευρές της, και τα εξελικτικά στάδια της ζωής ιδιαίτερα του παιδιού και του εφήβου. Στην ιδανική περίπτωση, αυτές οι κρυφές αναπηρίες εντοπίζονται, διαγιγνώσκονται και θεραπεύονται. Το παιδί ή ο έφηβος θα χρειαστεί να παραπεμφθεί σε έναν ψυχολόγο στην περίπτωση που υπάρχουν ενδείξεις για συναισθηματικά, κοινωνικά και οικογενειακά προβλήματα, ή ενδείξεις του συνδρόμου ελλειμματικής προσοχής-υπερκινητικότητας.

    Η αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των παραπάνω προβλημάτων προϋποθέτει πάνω από όλα τη συνεχή συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων επαγγελματιών με τους γονείς, των οποίων ο ρόλος είναι καταλυτικός στην ενίσχυση της αυτονομίας και αυτοπεποίθησης των παιδιών τους.
    Αν μάλιστα ο όρος «ειδικές ανάγκες» αντικατασταθεί μέσα τους από την φράση «κάθε παιδί έχει την ανάγκη να αισθάνεται ιδιαίτερο» τότε οι γονείς θα γίνουν οι χαρισματικοί εκείνοι ενήλικες που θα μπορούν να βλέπουν τη μοναδική ομορφιά και δύναμη στο παιδί τους προσφέροντας σ’αυτό και στους ίδιους το ακριβότερο δώρο, την χωρίς όρους αποδοχή.

    Βασιλειάδης Γρηγόρης – Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής, Διδάκτωρ Ψυχολογίας (Ph.D.)

     

     

     

     

     

    Το διάβασμα των παιδιών με διάσπαση προσοχής

    Τα παιδιά με διάσπαση προσοχής συνήθως δυσκολεύονται με την καθημερινή μελέτη στο σπίτι. Ξεκινούν το διάβασμα, αλλά σύντομα αρχίζουν να χαζεύουν, να σκέφτονται άλλα πράγματα και τελικά να μην ολοκληρώνουν τις ασκήσεις τους, ενώ κάθονται στο γραφείο τους. Παραπονιούνται ότι διαβάζουν για ώρες, χωρίς μάλιστα το επιθυμητό αποτέλεσμα! 

    Στην πραγματικότητα δεν χρειάζονται ώρες διαβάσματος, ούτε φωνές, ούτε κυνηγητό μέσα στο σπίτι, ούτε απειλές, αλλά οργάνωση:

    1. Ώρα και μέρος: Να έχετε συγκεκριμένη ώρα έναρξης του διαβάσματος. π.χ. μετά το μεσημεριανό φαγητό, καθώς επίσης και συγκεκριμένο χώρο π.χ. στο δωμάτιο του και όχι όπου τύχει!

    2. Λίστα καθηκόντων: Βοηθήστε το παιδί να οργανώσει το διάβασμα του. Δείτε μαζί το πρόγραμμα της επόμενης μέρας και σημειώστε σε ένα χαρτί τι έχει να κάνει. Φτιάξτε δηλαδή μια λίστα – αρχικά μαζί, σύντομα το παιδί θα την φτιάχνει μόνο του – με τις ασκήσεις. π.χ.
    Μαθηματικά σελ 23 άσκηση 1 και 2
    Γλώσσα σελ 11 άσκηση 4
    Ιστορία κεφ. 5
    Ορθογραφία σελ 20
    Έτσι το παιδί θα ξέρει τι έχει να κάνει και θα μπορεί να σβήνει κάθε άσκηση που ολοκληρώνει. Δοκιμάστε το, είναι πολύ αποτελεσματικό, και για παιδιά χωρίς μαθησιακές δυσκολίες!

    3. Ησυχία: Και δεν εννοώ ότι όταν διαβάζει το παιδί δεν θα κουνιούνται οι υπόλοιποι στο σπίτι, αλλά να περιορίσετε τους θορύβους όπως οι ομιλίες στο σπίτι ή στο τηλέφωνο και η τηλεόραση να είναι κλειστή. Μην μαθαίνετε το παιδί να διαβάζει στην απόλυτη ησυχία απλά μειώστε τους θορύβους που μπορεί να του αποσπάσουν την προσοχή.

    4. Αφήστε το παιδί μόνο του: Αφού βεβαιωθείτε ότι το παιδί ξέρει ποιες ασκήσεις έχει και τι πρέπει να κάνει σε αυτές, απομακρυνθείτε από το δωμάτιο και μην κάθεστε μαζί του. Αλλιώς θα μάθει να διαβάζει μόνο μαζί με κάποιον….κάτι που θα είναι κουραστικό τελικά!

    5. Έλεχος προόδου: Ανά τακτά χρονικά διαστήματα π.χ. κάθε 10-15 λεπτά περάστε από το δωμάτιο, ρωτήστε το παιδί αν προχωράει, αν θέλει βοήθεια και σε ποιο σημείο βρίσκεται, ενθαρρύνοντας και επιβραβεύοντας. Έτσι θα ξέρει το παιδί ότι πρέπει να προχωρήσει μέχρι να ξαναπάτε και θα βεβαιωθείτε ότι δεν κάθετε απλά στο γραφείο του αλλά διαβάζει. Αν τυχόν έχει αφαιρεθεί η προσοχή του, με αυτόν τον τρόπο θα επανέλθει!

    6. Υπομονή: Μπορεί να σας φαίνεται παράξενο που το παιδί σας αφαιρείται τόσο εύκολα και να εκνευρίζεστε, όμως δεν πρέπει! Μην αρχίζετε χαρακτηρισμούς τύπου «είσαι τεμπέλης, αφηρημένος, χαζός, γιατί δεν είσαι σαν τον αδερφό ή την αδερφή σου » και άλλα τέτοια που μόνο κακό κάνουν! Μείνετε ήρεμοι, χρησιμοποιείστε την επιβράβευση και τη θετική ενίσχυση και αποφύγετε τις τιμωρίες!

    7. Ενημερώστε τον εκπαιδευτικό της τάξης: Μιλήστε με το δάσκαλο/ δασκάλα του παιδιού σας και πείτε του ότι το παιδί σας προσπαθεί πολύ με το διάβασμα και ζητήστε να επαινεί την προσπάθεια και όχι μόνο το αποτέλεσμα.

    8. Τα τετράδια στην τσάντα: Πολλές φορές το παιδί κάνει ασκήσεις αλλά τελικά ξεχνά τα τετράδια στο σπίτι και ενώ οι συμμαθητές παρουσιάζουν τη δουλειά τους στην τάξη, το παιδί σας κάθεται αμέτοχο…! Σιγουρευτείτε ότι έχει βάλει τα απαραίτητα στην τσάντα του, ώστε να επιβραβευθεί ο κόπος του.

    9. Μην διορθώνετε τα λάθη του: Αν το παιδί σας π.χ. κάνει ορθογραφικά λάθη, δείτε τα μαζί, συζητήστε τα, βοηθήστε το να εντοπίζει τα λάθη του και να τα διορθώνει. Δεν έχει σημασία να παρουσιάζει τα τέλεια γραπτά στο σχολείο, αλλά να μαθαίνει!

    10. Βοήθεια ειδικού: Αν παρά τις προσπάθειες σας το παιδί δυσκολεύεται στα μαθήματα, στο σχολείο ή στο διάβασμα στο σπίτι, αναζητήστε εξειδικευμένη βοήθεια. Η παρέμβαση ειδικής αγωγής με εξατομικευμένο πρόγραμμα, βασισμένο στις δυσκολίες του παιδιού σας, είναι απαραίτητη και μάλιστα από τις μικρές τάξεις του δημοτικού.

    Σοφία Τσιντσικλόγλου
    Ειδική Παιδαγωγός